Pasażera jadący z pijanym kierowcą

Pasażer jadący z pijanym kierowcą, który wcześniej spożywał z nim alkohol, a następnie domaga się od niego zadośćuczynienia lub odszkodowania za szkodę spowodowaną na skutek wypadku, przyczynia się do powstania szkody, co tym samym wpływa na obniżenie zasądzonych na jego rzecz kwot.

Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku I ACa 936/14 z dnia 6 maja 2015 r. podtrzymał stanowisko przyjęte przez Sąd Okręgowy w kwestii stopnia przyczynienia się pasażera jadącego z pijanym kierowcą do powstania szkody. W jego ocenie bez wątpienia spożywanie alkoholu przez pasażera wraz z kierowcą ma znaczenie przy ustalaniu stopnia przyczynienia się tego pasażera do powstania szkody. Sąd Okręgowy przyjął stopień przyczynienia się pasażera w wysokości 30%, co miało z kolei wpływ na wysokość zasądzonego na jego rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia.

Sprawa dotyczyła wypadku drogowego, który miał miejsce 25 maja 2011 r., w wyniku którego pasażer doznał licznych obrażeń w tym m.in. urazu głowy, urazu klatki piersiowej, złamania żeber, obustronnych krwiaków opłucnowych, stłuczenia płuc. Poszkodowany pasażer przez 74 dni przebywał w szpitalach, gdzie był poddawany licznym zabiegom i operacjom. W wyniku doznanych obrażeń wykonywanie większości czynności dnia codziennego zostało utrudnione. W konsekwencji poszkodowany pasażer stał się niezdolny do zarobkowego prowadzenia działalności rolniczej, którą przed wypadkiem wykonywał. Istotny w sprawie był fakt, że bezpośrednio przed wypadkiem pasażer wraz z kierowcą spożywali alkohol.

Pozwany ubezpieczyciel przyznał pasażerowi w toku postępowania likwidacyjnego zadośćuczynienie w kwocie 40 000 zł, jednak przyjmując, że pasażer w 50% przyczynił się do szkody spowodowanej wypadkiem, wypłacił mu jedynie 20 000 zł.
Pasażer pozwał towarzystwo ubezpieczeniowe, w którym kierowca miał wykupioną polisę domagając się od niego wypłaty zadośćuczynienia i odszkodowania za szkodę spowodowaną wypadkiem.

Sąd Okręgowy ustalił, że pasażer w 30% przyczynił się do powstania szkody, a to z uwagi na fakt spożywania alkoholu z kierowcą samochodu. Kwoty uznane za odpowiednie tytułem zadośćuczynienia oraz odszkodowania zostały pomniejszone przez sąd o procent przyczynienia się pasażera do powstałej szkody.
Sąd ustalił zadośćuczynienie odpowiednie do doznanej przez pasażera krzywdy na kwotę 142 857 zł, a następnie obniżył je o 30% tj. o stopień przyczynienia się pasażera do szkody i o 20 000 zł, które zostały mu wypłacone wcześniej, zatem ostatecznie na rzecz pasażera sąd zasądził 80 000 zł.
Odszkodowanie zostało zasądzone na kwotę 5 256 zł, która obejmuje koszt opieki od opuszczenia przez pasażera szpitala do października 2011 r. (łącznie 52 dni po 8 h dziennie) oraz od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. (łącznie 92 dni – po 2 h dziennie) przyjmując przy tym stawkę 12,52 zł za godzinę, jednak pomniejszoną o 30% przyczynienia się pasażera do szkody.

Pozwany ubezpieczyciel nie zgodził się z owym orzeczeniem – złożył apelację wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie zadośćuczynienia oraz odszkodowania, a także o oddalenie powództwa w pozostałej części. Ubezpieczyciel dążył do uznania przyczynienia się pasażera na równi z kierowcą samochodu, czyli w wysokości 50%, ponieważ alkohol spożywali wspólnie.

Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska apelującego i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy w w/w zakresie.

Nowy taryfikator

      11 kwietnia 2015 r. weszło w życie Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń.

      Zgodnie z ww. rozporządzeniem wyższe kary zapłacą przede wszystkim kierowcy parkujący w miejscu przeznaczonym dla inwalidów. Za parkowanie na kopercie mandat wyniesie 800 zł, a za posługiwanie się kartą parkingową przez osobę nieuprawnioną – 300 zł. Dotychczas kara ta wynosiła 500 zł.

      Zmiany też dotkliwiej odczują rowerzyści znajdujący się w stanie po użyciu alkoholu oraz w stanie nietrzeźwości, w stosunku do których będzie można nałożyć mandaty odpowiednio w wysokości 300 zł – 500 zł w stosunku do rowerzysty znajdującego się w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka oraz 500 zł w stosunku do rowerzysty znajdującego się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu.

      Wiadomo też już, jaki mandat można dostać za poruszanie się po zmierzchu bez elementów odblaskowych poza obszarem zabudowanym (obowiązek taki wprowadziła pod koniec sierpnia nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym). Do tej pory można było zastosować grzywnę w wysokości od 20 do 500 zł teraz grzywna nakładana w drodze mandantu może wynieść do 100 zł.

      Jeżeli jesteście Państwo zainteresowani szczegółowo wysokością grzywien nakładanych w formie madantów za poszczególne rodzaje wykroczeń zapraszam do lektury Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń.

Upadłość konsumencka

Co to jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka jest to postępowanie sądowe przewidziane dla osób fizycznych, które w momencie ogłoszenia upadłości nie prowadzą działalności gospodarczej, a ponadto stali się niewypłacalni. Należy podkreślić, że upadłość konsumencka dotyczy osób wobec których nie można ogłosić upadłości zgodnie z przepisami działu II tytułu I części pierwsze Prawo upadłościowe i naprawcze. Warto również zwrócić uwagę na to, że postępowanie to prowadzi się również wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela.

Kto może złożyć wniosek? Jakie trzeba spełnić wymogi? Jakie są przeszkody?

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić tylko dłużnik. Przesłanką pozytywną, która warunkuje ogłoszenie upadłości konsumenckiej, jest stan niewypłacalności, który zgodnie z art.11 Prawo upadłościowe i naprawcze, zachodzi wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z kolei przesłanki negatywne, których wystąpienie powoduje oddalenie przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości, zostały wskazane w art.491⁴Prawo upadłościowe i naprawcze. Zgodnie z tym artykułem wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie oddalony, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności albo istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Ponadto, zgodnie z art.491⁴ust.2, sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

1) w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego tytułu V, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
2) ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono na podstawie przepisu art. 491²° Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
4) czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli .

Przepis przytoczony w poprzednim akapicie nie ma zastosowania, jeżeli przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości następuje również wtedy, gdy w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Kiedy sąd wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości?

Sąd uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w budynku sądowym oraz obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Owe postanowienie doręcza się syndykowi oraz upadłemu. O ogłoszeniu upadłości powiadamia się właściwą izbę skarbową oraz właściwy oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Ogłoszenia wymagane w toku postępowania prowadzonego zgodnie z przepisami niniejszego tytułu dokonywane są przez obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Wymienione obwieszczenia nie podlegają opłatom.

Kiedy sąd umorzy postępowanie?

Zgodnie z art.491¹° ust.1 Prawo upadłościowe i naprawcze sąd umarza postępowanie na wniosek upadłego. Jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku, niezbędnych dokumentów lub w inny sposób nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, sąd, z urzędu albo na wniosek syndyka lub wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego, syndyka, a w razie potrzeby także wierzycieli, umarza postępowanie, chyba że uchybienie przez upadłego ciążącym na nim obowiązkom nie jest istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podstawa do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości ujawni się po ogłoszeniu upadłości. Na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania przysługuje zażalenie.

Co się dzieje z rzeczami należącymi do dłużnika?

Syndyk może pisemnie upoważnić upadłego do sprzedaży ruchomości należących do masy upadłości. Jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Na wniosek upadłego ową kwotę określi sędzia- komisarz, biorąc pod uwagę potrzeby mieszkaniowe upadłego, w tym liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu, zdolności zarobkowe upadłego, sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego oraz opinię syndyka. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie.

Jeżeli fundusze masy upadłości na to pozwalają, a opuszczony przez upadłego lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny nie został jeszcze zbyty, sędzia- komisarz może przyznać upadłemu zaliczkę na poczet kwoty, o której mowa w poprzednim akapicie.

Co to jest plan spłaty?

Po wykonaniu ostatecznego planu podziału, a gdy z uwagi na brak majątku upadłego plan podziału nie został sporządzony – po zatwierdzeniu listy wierzytelności, i po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli, sąd ustala plan spłaty wierzycieli albo w przypadkach, o których mowa w art. 491 ze zn.16 , umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli. Postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli doręcza się wierzycielom. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Uprawomocnienie się postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli oznacza zakończenie postępowania.

W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy,upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli.

Sąd nie jest związany stanowiskiem upadłego co do treści planu spłaty wierzycieli. Ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości.

W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu spłaty wierzycieli, z wyjątkiem wierzytelności wynikających z zobowiązań, o których mowa w art. 491²¹ ust. 2 Prawo upadłościowe i naprawcze.

Sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli. Umarzając zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli sąd obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami postępowania.

W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może dokonywać czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli.

Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Co zyskuje konsument ?

  • oddłużenie – umorzenie niespłaconych w toku postępowania upadłościowego zobowiązań,
  • spłata części długów w ratach – rozłożenie części długu na raty w ramach planu spłaty trwającego maksymalnie 3 lata już po ogłoszeniu upadłości;
  • zatrzymanie naliczania odsetek – z chwilą ogłoszenia upadłości od wierzytelności, które nie były zabezpieczone rzeczowo nie biegną przeciwko upadłemu odsetki. Odsetki biegną jedynie na rzecz wierzycieli posiadających zabezpieczenie rzeczowe, ale odsetki te mogą zostać zaspokojone w postępowaniu upadłościowym jedynie z przedmiotu zabezpieczenia.
  • zawieszenie postępowania egzekucyjnego – z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone.
  • zawieszenie postępowania sądowego o zapłatę – z chwilą ogłoszenia upadłości wszystkie postępowania toczące się przeciwko upadłemu, a wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, zostaną zawieszone.
  • możliwość zawarcia układu z wierzycielem.
  • wykreślenie z rejestru – z chwilą umorzenia niespłaconych zobowiązań upadłego sąd rejestrowy z urzędu wykreśla osobę upadłego z rejestru dłużników niewypłacalnych prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy.

DZIEDZICZENIE DŁUGÓW TYLKO DO WYSOKOŚCI ODZIEDZICZONEGO MAJATKU

      Niebawem trafi na biurko Prezydenta RP projekt ustawy wprowadzającej istotne zmiany do kodeksu cywilnego w zakresie prawa spadkowego, a konkretnie w zakresie odpowiedzialności za długi spadkowe.

      Głównym założeniem nowelizacji jest, aby zasadniczo spadkobierca odpowiadał za długi zmarłego tylko do wysokości masy spadkowej, a nie jak jest obecnie całym swoim majątkiem.

W języku prawniczym nazywa się to dziedziczeniem „z dobrodziejstwem inwentarza”.

      Aktualna zasada jest taka, że jeśli spadkobierca nie złoży w ciągu sześciu miesięcy oświadczenia o odrzuceniu spadku albo innej formie jego przyjęcia, to wraz z majątkiem przejmuje pełną, nieograniczoną odpowiedzialność za długi spadkowe – także te, o których np. wcześniej nie wiedział. Jest to tzw. proste przyjęcie spadku.

      Po zmianie spadkobierca będzie odpowiadał za długi zmarłego tylko do wysokości przejętego majątku. Natomiast żeby przyjąć spadek wprost albo go odrzucić, trzeba będzie złożyć oświadczenie.

      Prócz zmiany zasadniczej drogi nabywania spadków, w ustawie zapisano też m.in. zmianę zasad ustalania stanu majątku spadkowego – co ma podstawowe znaczenie w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Obecnie majątek ten ustala komornik sądowy, sporządzając spis inwentarza, co dla spadkobierców oznacza koszty, ponieważ komornik korzysta z usług rzeczoznawców.

      Nowelizacja przewiduje, że spadkobiercy sami będą mogli składać – w sądzie lub u notariusza – wykaz inwentarza, według wzoru ustalonego przez ministra sprawiedliwości. „Spis inwentarza, który sporządza komornik, pozwalać będzie wierzycielom spadkodawcy weryfikować sporządzane przez spadkobierców wykazy inwentarza (…). Natomiast w razie niekwestionowania przez wierzycieli sporządzonego wykazu, możliwe będzie uniknięcie sporządzenia spisu inwentarza i związanych z tym kosztów” – zaznaczono w uzasadnieniu ustawy.

      Powyższe zmiany zmierzają w słusznym kierunku. Nierzadko bowiem zdarza się, że w skład spadku wchodzą jedynie zobowiązania, za które nieuważny spadkobierca ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem.

Ustawa wejdzie w życie po upływie 6 m-cy od dnia jej ogłoszenia, co ma dać czas m.in. wierzycielom na przygotowanie się do zmiany.

PRAWO BUDOWLANE – ZMIANY

      Prezydent RP podpisał w poniedziałek 16 marca br. nowelizację ustawy- prawo budowlane. Jej celem jest uproszczenie i przyspieszenie procesu budowlanego większości inwestycji budowlanych. Zmienione przepisy usprawnią proces budowlany, w szczególności poprzez zniesienie obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w stosunku do niektórych obiektów budowlanych, a także pozwolą na zmniejszenie obciążeń administracyjnych inwestorów budowlanych.

Najważniejsze zmiany polegać będą m.in. na:

  • zniesieniu wymogu uzyskiwania pozwolenia na budowę i przebudowę domu jednorodzinnego (procedura dotyczyć będzie jedynie budynków, których obszar oddziaływania mieścić się będzie w całości na działkach, na których są zaprojektowane i nie będzie wiązać się z wprowadzeniem ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich). Ich budowa wymagać będzie jedynie zgłoszenia;
  • rezygnacji z obowiązku załączania do projektu budowlanego oświadczeń o zapewnieniu dostaw energii, wody, ciepła i gazu, o warunkach przyłączenia do sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych oraz o możliwości dostępu do drogi publicznej;
  • zniesieniu obowiązku zgłoszenia zamierzonego terminu rozpoczęcia robót budowlanych oraz rozszerzeniu katalogu obiektów oddawanych do użytkowania na podstawie zawiadomienia, bez konieczności uzyskiwania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, m.in. dla warsztatów rzemieślniczych, myjni samochodowych, obiektów magazynowych i stawów rybnych.
  • skróceniu czasu oczekiwania na tak zwaną „milczącą zgodę” na użytkowanie z 21 do 14 dni – w przypadku obiektów oddawanych do użytkowania na podstawie zgłoszenia;
  • wprowadzeniu możliwości wystąpienia z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej za dokonanie samowoli budowlanej.

Zmiany wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, a zmiany dotyczące rejestrów budowlanych – 1 stycznia 2016 r.

Zmiany w zasiłku pogrzebowym od 1 marca 2015

      1 marca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. poz. 1682), która rozszerzyła krąg osób uprawnionych do zasiłku pogrzebowego. W artykule 77 ust. 2 do małżonka (wdowy i wdowca); rodziców, ojczyma, macochy oraz osób przysposabiających; dzieci własnych, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobionych i dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej; przyjętych na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości innych dzieci dodano rodzeństwo, dziadków, wnuków oraz osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna.

Wysokość zasiłku pogrzebowego nie uległa zmianie od 1 marca 2011. Wynosi on 4 000 zł.